Օդի որակի ինդեքսը աղտոտիչների չափումները վերածում է հասկանալի սանդղակի. որքան բարձր է ցուցանիշը, այնքան մեծ է առողջության վրա ազդեցությունը։ Քաղաքներում հատկապես կարևոր են PM2.5 և PM10 մանր մասնիկները. դրանք միշտ չէ, որ տեսանելի են կամ զգացվում են հոտով, բայց կարող են հասնել շնչուղիների խոր հատվածներ և արյուն՝ առաջացնելով գրգռում, միկրոբորբոքում, ասթմայի սրացումներ և լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն սրտի ու անոթների վրա։
Մենք ցույց ենք տալիս ինդեքսը և քաղաքների դինամիկան, որպեսզի առօրյա որոշումները հեշտ լինեն. երբ օդափոխել, երբ նվազեցնել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, որ երթուղին ընտրել և երբ խնդիրը ոչ թե անցողիկ հոտ կամ ծուխ է, այլ կայուն աղտոտում։
Հայաստանում դեռ չկան PM2.5 և PM10 մասնիկների չափման ռեֆերենսային մակարդակի կայաններ։ Այդ պատճառով մենք հավաքում ենք տվյալներ հասանելի ցանցերից. Երևանի քաղաքապետարանը տեղադրում է որակյալ օպտիկական սենսորներ, իսկ քաղաքացիական նախաձեռնություններն ու անկախ նախագծերը լրացնում են ծածկույթը այնտեղ, որտեղ պաշտոնական չափումները բավարար չեն։
AirQuality.am-ը հավաքում է նաև պետական մոնիտորինգի կայանների տվյալները։ Դրանք կարևոր են որպես պաշտոնական աղբյուր, բայց հրապարակվում են մեծ ուշացումով և չեն տալիս քաղաքի օպերատիվ պատկերը։
Sputnik Արմենիայի նյութում Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի կենտրոնի աշխատակիցները բացատրում են, թե ինչպես է կազմակերպված գործընթացը. օդը անցնում է ֆիլտրերի և խողովակների միջով, իսկ հետո նմուշները տեղափոխվում են լաբորատորիա վերլուծության համար։ Այդ պատճառով տվյալները սովորաբար նկարագրում են արդեն անցած օրը, ոչ թե քաղաքի ընթացիկ վիճակը։
Կայանների մեծ մասը տեխնիկապես հնացած է. դրանք չափում են ընդհանուր փոշին, բայց չեն բաժանում այն PM2.5 և PM10 ֆրակցիաների։ Այդ պատճառով այդ տվյալները հնարավոր չէ ուղղակիորեն համեմատել ժամանակակից օդի որակի ինդեքսների հետ։ Քարտեզի վրա պետական կայանները նշված են կապույտ գույնով, և կարող եք առանձին դիտել դրանց ցուցումները։ Այդ կայանների ցանկը հասանելի է MeteoMonitoring.am աղբյուրի բաժնում։
µSv/h
Ռադիացիոն ֆոնի տվյալները վերցնում ենք GMCMap-ից՝ Գեյգերի հաշվիչների վրա հիմնված միջազգային սենսորային ցանցից։ Այս չափումները չեն փոխարինում պաշտոնական ռադիացիոն վերահսկողությանը, բայց օգնում են տեսնել ընթացիկ ֆոնը և նկատել կտրուկ շեղումները։
Երևանում սովորական ֆոնը հաճախ լինում է մոտ 0.14-0.18 µSv/h։ Համեմատության համար՝ ծովափնյա Նյու Յորքում կամ Փարիզում սարքերը կարող են ցույց տալ ընդամենը 0.05 µSv/h, իսկ հարթավայրային Բեռլինում՝ մոտ 0.08 µSv/h։ Երևանի ցուցանիշները շատ ավելի մոտ են Սկանդինավիային կամ Ասիային. օրինակ՝ Հելսինկիում և Սեուլում նորմալ ֆոնը նույն 0.12-0.15 µSv/h-ի կարգի է, իսկ բարձրադիր Դենվերում կարող է հասնել 0.22 µSv/h։ Երևանի ֆոնը բացատրվում է ծովի մակարդակից մոտ մեկ կիլոմետր բարձրությամբ և քաղաքի շրջակայքում հրաբխային տուֆի ու բազալտի առատությամբ։
08 սեպտեմբերի · Անտոն Վլասով · 25
Քաղաքապետարանը հայտարարել է չինական, արաբական և հայկական ընկերությունների կոնսորցիումի հաղթանակի մասին։ Ընկերությունների անունները, տեխնոլոգիան, ներդրման չափն ու ժամկետները դեռ չեն հրապարակվել։
07 սեպտեմբերի · Անտոն Վլասով · 22
Վառարանով ջեռուցումը կարող է համապատասխանել գործող կանոններին և միևնույն է աղտոտել օդը։ Ինչու է Երևանին անհրաժեշտ ավելի մաքուր ջեռուցման անցնելու ծրագիր, և ինչ պահանջել իշխանություններից։
Երևանի քաղաքապետի խոսքով՝ հաղթել է չինական, արաբական և հայկական ընկերությունների կոնսորցիումը։ Աշխատանքների ծավալը դեռ պետք է համաձայնեցնել և պայմանագրեր կնքել։
Կարդալ ամբողջությամբ azatutyun.am-ում →
«Երևանի աղբի վերամշակման գործարանի համար կոնսորցիում է ընտրվել» civilnet.am-ում →
«Մրցույթի հաղթողը պետք է ֆինանսավորի գործարանի կառուցումը» panorama.am-ում →
«Ա1+-ը հրապարակել է մրցույթի հաղթողի մասին Ավինյանի հայտարարության տեսանյութը» a1plus.am-ում →
Հայաստանի Ազգային ժողովը օգոստոսի 25-ին ընդունել է կառավարության 2026–2031 թվականների ծրագիրը, որի առանձին բաժինը նվիրված է բնապահպանական քաղաքականությանը։ Կառավարությունը դրա նպատակներն է համարում բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը, կենսաբազմազանության պահպանումը և շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցության նվազեցումը, ինչպես նաև այս ուղղությունը կապում է 2026 թվականի հոկտեմբերից Հայաստանի՝ ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի COP17 նախագահության հետ։
Բնապահպանական հատվածը ներառում է օրենսդրության համահունչեցում ԵՄ դիրեկտիվներին, կլիմայական քաղաքականության զարգացում և ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման տնտեսական մեխանիզմներ, այդ թվում՝ ածխածնի գնագոյացման համակարգ։ Նախատեսվում է նաև օդի որակի համապետական մոնիթորինգի համակարգ՝ 16 ժամանակակից կայաններով և ռեֆերենս-լաբորատորիայով, ճառագայթային մոնիթորինգի ընդլայնում՝ 24/7 ռեժիմով, Արարատյան արտեզյան ավազանից ջրառի սահմանափակում մինչև տարեկան 926 միլիոն խորանարդ մետր, Սևանի էկոհամակարգային կառավարում, շուրջ 10 հազար հեկտար անտառատնկում և անտառվերականգնում, բնապահպանական թույլտվությունների թվայնացում և էկոկրթության ուժեղացում։
Բոլոր հրապարակումները ԶԼՄ-ներում →
AirQuality.am-ը հրապարակում է բաց տվյալներ օդի որակի մասին, որպեսզի չափումները հնարավոր լինի ստուգել, վերօգտագործել և անկախ վերլուծել։ Ֆայլային արտահանումներում հասանելի են կայանների, քաղաքների և շրջանների չմշակված ու մշակված տվյալները, որոնք հարմար են հետազոտությունների, լրագրողական նյութերի, վիզուալիզացիաների և աղտոտման երկարաժամկետ վերլուծության համար։
Հավելվածների, քարտեզների և վիջեթների համար ավելի հարմար է օգտագործել API-ն. դրա միջոցով կարելի է ստանալ կայանների ցանկը, ընթացիկ ցուցումները և պատմական ագրեգատները՝ առանց ամբողջ արխիվը ներբեռնելու։ Հասանելի հարցումները և օրինակները նկարագրված են API-ի փաստաթղթում։ Տվյալներն օգտագործելիս խնդրում ենք թողնել հղում դեպի AirQuality.am որպես աղբյուր։
