Օդի որակի ինդեքսը աղտոտիչների չափումները վերածում է հասկանալի սանդղակի. որքան բարձր է ցուցանիշը, այնքան մեծ է առողջության վրա ազդեցությունը։ Քաղաքներում հատկապես կարևոր են PM2.5 և PM10 մանր մասնիկները. դրանք միշտ չէ, որ տեսանելի են կամ զգացվում են հոտով, բայց կարող են հասնել շնչուղիների խոր հատվածներ և արյուն՝ առաջացնելով գրգռում, միկրոբորբոքում, ասթմայի սրացումներ և լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն սրտի ու անոթների վրա։
Մենք ցույց ենք տալիս ինդեքսը և քաղաքների դինամիկան, որպեսզի առօրյա որոշումները հեշտ լինեն. երբ օդափոխել, երբ նվազեցնել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, որ երթուղին ընտրել և երբ խնդիրը ոչ թե անցողիկ հոտ կամ ծուխ է, այլ կայուն աղտոտում։
Հայաստանում դեռ չկան PM2.5 և PM10 մասնիկների չափման ռեֆերենսային մակարդակի կայաններ։ Այդ պատճառով մենք հավաքում ենք տվյալներ հասանելի ցանցերից. Երևանի քաղաքապետարանը տեղադրում է որակյալ օպտիկական սենսորներ, իսկ քաղաքացիական նախաձեռնություններն ու անկախ նախագծերը լրացնում են ծածկույթը այնտեղ, որտեղ պաշտոնական չափումները բավարար չեն։
AirQuality.am-ը հավաքում է նաև պետական մոնիտորինգի կայանների տվյալները։ Դրանք կարևոր են որպես պաշտոնական աղբյուր, բայց հրապարակվում են մեծ ուշացումով և չեն տալիս քաղաքի օպերատիվ պատկերը։
Sputnik Արմենիայի նյութում Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի կենտրոնի աշխատակիցները բացատրում են, թե ինչպես է կազմակերպված գործընթացը. օդը անցնում է ֆիլտրերի և խողովակների միջով, իսկ հետո նմուշները տեղափոխվում են լաբորատորիա վերլուծության համար։ Այդ պատճառով տվյալները սովորաբար նկարագրում են արդեն անցած օրը, ոչ թե քաղաքի ընթացիկ վիճակը։
Կայանների մեծ մասը տեխնիկապես հնացած է. դրանք չափում են ընդհանուր փոշին, բայց չեն բաժանում այն PM2.5 և PM10 ֆրակցիաների։ Այդ պատճառով այդ տվյալները հնարավոր չէ ուղղակիորեն համեմատել ժամանակակից օդի որակի ինդեքսների հետ։ Քարտեզի վրա պետական կայանները նշված են կապույտ գույնով, և կարող եք առանձին դիտել դրանց ցուցումները։ Այդ կայանների ցանկը հասանելի է MeteoMonitoring.am աղբյուրի բաժնում։
µSv/h
Ռադիացիոն ֆոնի տվյալները վերցնում ենք GMCMap-ից՝ Գեյգերի հաշվիչների վրա հիմնված միջազգային սենսորային ցանցից։ Այս չափումները չեն փոխարինում պաշտոնական ռադիացիոն վերահսկողությանը, բայց օգնում են տեսնել ընթացիկ ֆոնը և նկատել կտրուկ շեղումները։
Երևանում սովորական ֆոնը հաճախ լինում է մոտ 0.14-0.18 µSv/h։ Համեմատության համար՝ ծովափնյա Նյու Յորքում կամ Փարիզում սարքերը կարող են ցույց տալ ընդամենը 0.05 µSv/h, իսկ հարթավայրային Բեռլինում՝ մոտ 0.08 µSv/h։ Երևանի ցուցանիշները շատ ավելի մոտ են Սկանդինավիային կամ Ասիային. օրինակ՝ Հելսինկիում և Սեուլում նորմալ ֆոնը նույն 0.12-0.15 µSv/h-ի կարգի է, իսկ բարձրադիր Դենվերում կարող է հասնել 0.22 µSv/h։ Երևանի ֆոնը բացատրվում է ծովի մակարդակից մոտ մեկ կիլոմետր բարձրությամբ և քաղաքի շրջակայքում հրաբխային տուֆի ու բազալտի առատությամբ։
28 սեպտեմբերի · Անտոն Վլասով · 223
Ինչ է հայտնել Երևանի քաղաքապետարանը օդի աղտոտման դեմ միջոցառումների մասին, և որ հարցերն են անպատասխան մնացել ժամկետների, ջեռուցման, ֆինանսավորման ու արդյունքների վերաբերյալ։
27 սեպտեմբերի · Անտոն Վլասով · 134
Վերլուծում ենք Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարության պատասխանը 2025–2030 թվականների օդի պահպանության ծրագրի կատարման մասին․ ինչ հաջողվեց պարզել և որ հարցերը մնացին բաց։
Շրջակա միջավայրի և ընդերքի տեսչական մարմինը մեկնաբանել է Ջրվեժի աղբավայրից ծխի մասին «Հետք»-ի հրապարակումը, որի վերնագրի համաձայն՝ ծուխը հասնում է բնակելի թաղամասեր։ Գերատեսչությունը հայտնել է, որ աղբավայրի ստուգումը շարունակվում է։
«Անկոլո» ՍՊԸ-ի շահագործած տարածքում ստուգումը տեսչական մարմինը նախաձեռնել է հոկտեմբերի 12-ին՝ պետական գերատեսչությունների նամակների և քաղաքացիների դիմումների հիման վրա։ Ստուգման արդյունքների մասին լրացուցիչ տեղեկություն խոստացել են տրամադրել դրա ավարտից հետո։
Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը բնապահպանական օրենսդրության խախտումներ է հայտնաբերել Գեղարքունիքի և Լոռու մարզերում։ Տեսչական մարմնի տարածքային բաժինների ղեկավարների որոշումներով կասեցվել է երեք ընկերությունների գործունեությունը։
ԲԸՏՄ-ի տվյալներով՝ խախտումները վերաբերում էին բազալտի արդյունահանմանը՝ առանց արտանետումների սահմանային թույլատրելի նորմատիվների, բետոնի արտադրամասի աշխատանքին՝ առանց բնապահպանական եզրակացության և արտանետումների թույլտվության, ինչպես նաև Դեբեդից ջրառին և արտադրական կեղտաջրերը գետ թափելուն՝ առանց ջրօգտագործման թույլտվության։ Ընկերությունների տնօրենները ենթարկվել են վարչական տուգանքի՝ ընդհանուր 2,78 մլն դրամի չափով։
Բոլոր հրապարակումները ԶԼՄ-ներում →
AirQuality.am-ը հրապարակում է բաց տվյալներ օդի որակի մասին, որպեսզի չափումները հնարավոր լինի ստուգել, վերօգտագործել և անկախ վերլուծել։ Ֆայլային արտահանումներում հասանելի են կայանների, քաղաքների և շրջանների չմշակված ու մշակված տվյալները, որոնք հարմար են հետազոտությունների, լրագրողական նյութերի, վիզուալիզացիաների և աղտոտման երկարաժամկետ վերլուծության համար։
Հավելվածների, քարտեզների և վիջեթների համար ավելի հարմար է օգտագործել API-ն. դրա միջոցով կարելի է ստանալ կայանների ցանկը, ընթացիկ ցուցումները և պատմական ագրեգատները՝ առանց ամբողջ արխիվը ներբեռնելու։ Հասանելի հարցումները և օրինակները նկարագրված են API-ի փաստաթղթում։ Տվյալներն օգտագործելիս խնդրում ենք թողնել հղում դեպի AirQuality.am որպես աղբյուր։
