Պինդ մասնիկները (particulate matter, PM)՝ սրանք օդում միկրոսկոպիկ մասնիկներ են, որոնց չափը փոքր է
10 միկրոմետրից (PM10) և 2.5 միկրոմետրից (PM2.5)։ Այս մասնիկները գրգռում են շնչառական ուղիները, առաջացնում են հազ,
վատթարացնում են աստմայի և բրոնխիտի ախտանիշները, ինչպես նաև բարձրացնում են սրտանոթային և քաղցկեղային
հիվանդությունների ռիսկը։ PM2.5-ը հատկապես վտանգավոր է, քանի որ կարող է թոքերի միջոցով ընկնել արյան հոսքի մեջ։
Հայաստանում հիմնական աղբյուրներն են համարվում ավտոմեքենաների արտանետումները, կոշտ վառելիքի այրումը (փայտ, ածուխ),
արդյունաբերական արտադրությունը և ճանապարհներից ու շրջակա լեռնային լանդշաֆտներից փոշին։
Առողջության համար վտանգի մակարդակի որոշման համար ամերիկյան AirNow գործակալությունը մշակել է օդի որակի ինդեքսի
հաշվարկման մեթոդաբանություն՝ US AQI, որն օգտագործվում է նաև մեր կայքում։
PM մասնիկների կոնցենտրացիան օգտագործվում է օդի որակի ինդեքսի (AQI) հաշվարկման համար, որը օգնում է գնահատել
աղտոտման մակարդակը և դրա ազդեցությունը առողջության վրա։ Հաշվարկման մեթոդաբանության և օդի որակի աստիճանավորման
մասին մանրամասն կարդացեք AQI ինդեքսի նկարագրությամբ էջում։
Պինդ մասնիկների կարճաժամկետ էֆեկտներ
- Շնչառական ուղիների գրգռում՝ չորություն, հազ, կոկորդում քորի զգացում։
- Աչքերի խնդիրներ՝ քոր, կարմրություն, ավազի զգացում։
- Ֆիզիկական ակտիվության նվազում՝ հոգնածության զգացում, թուլություն՝ արյան թթվածնով հագեցվածության վատթարացման պատճառով։
- Աստմայի սրացում՝ նոպաների հաճախության և ծանրության աճ։
Պինդ մասնիկների երկարաժամկետ ազդեցությունը առողջության վրա
- Շնչառական համակարգի հիվանդություններ՝ քրոնիկ բրոնխիտ, էմֆիզեմա, աստմա։
- Սրտանոթային հիվանդություններ՝ արտերիալ հիպերտենզիա, սրտի նոպայի և ինսուլտի ռիսկի բարձրացում՝ արյունատար անոթների փոփոխությունների պատճառով։
- PM2.5-ում պարունակվող որոշ նյութեր (օրինակ՝ բենզոպիրեն) ունեն քաղցկեղածին հատկություններ՝ բարձրացնելով թոքերի քաղցկեղի ռիսկը։
- Հետազոտությունները PM2.5-ի երկարաժամկետ ազդեցությունը կապում են կոգնիտիվ ֆունկցիաների վատթարացման և նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների բարձրացած ռիսկի հետ, ինչպիսիք են Ալցհայմերի հիվանդությունը։
- Երեխաների առողջության վատթարացում՝ թոքերի աճի դանդաղում, շնչառական ինֆեկցիաների բարձրացած հավանականություն։
Ռիսկի խմբեր
- Երեխաներ՝ նրանց շնչառական համակարգը ակտիվորեն զարգանում է, և PM-ը կարող է անդառնալի վնաս հասցնել։
- Տարեցներ՝ քրոնիկ հիվանդություններ, ինչպիսիք են սրտանոթային և շնչառական խնդիրները, սրանում են PM-ի պատճառով։
- Քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող անձինք՝ աստմա, բրոնխիտ, սրտանոթային հիվանդությունները նրանց դարձնում են ավելի խոցելի։
- Հղի կանայք՝ PM2.5-ի ազդեցությունը կապված է վաղաժամ ծննդաբերությունների ռիսկի, ծննդյան ցածր քաշի և պտղի զարգացման դանդաղման հետ։
Հարցեր և մեկնաբանություններ
Մեկնաբանությունները բեռնվում են…
