Հրդեհների մոնիթորինգը Հայաստանում

Քարտեզում ցուցադրվում են ընտրված ժամանակահատվածում արբանյակների հայտնաբերած ջերմային անոմալիաները։ Գրանցումները ցուցադրվում են ոչ միայն Հայաստանում, այլև հարևան երկրների մոտակա շրջաններում։ Տվյալները ստացվում են NASA FIRMS համակարգից և AirQuality.am-ում թարմացվում են յուրաքանչյուր 30 րոպեն մեկ։

Վերջին 24 ժամվա հայտնաբերումները

Որքան վառ է նշանը, այնքան նոր է հայտնաբերումը։ Նշանի թիվը միավորված արբանյակային գրանցումների քանակն է։ Մանրամասների համար սեղմեք նշանի վրա։

Հայտնաբերման ժամանակը Տեղադրություն Աղբյուր Վստահություն FRP
30.08.2026, 10:22 Jrarbi, Armavir Province, Armenia
40.09304, 44.24369
MODIS միջին 6.4 ՄՎտ
30.08.2026, 10:22 Syunik Province, Armenia
39.53997, 46.48394
MODIS միջին 11.5 ՄՎտ
30.08.2026, 04:01 دهستان گجلرات شرقی, West Azerbaijan Province, Iran
39.11042, 45.32948
VIIRS / NOAA-21 միջին 2.5 ՄՎտ
30.08.2026, 03:14
3 գրանցում
Monteavan, Armavir Province, Armenia
40.20530, 44.31101
VIIRS / NOAA-20, MODIS միջին 19.7 ՄՎտ
30.08.2026, 02:20
2 գրանցում
دهستان گجلرات غربی, West Azerbaijan Province, Iran
39.11703, 45.15048
VIIRS / NOAA-21 միջին 5.5 ՄՎտ
29.08.2026, 20:48 Shahumyan, Armavir Province, Armenia
40.20251, 44.29128
MODIS միջին 8.8 ՄՎտ
29.08.2026, 14:56
4 գրանցում
Syunik Province, Armenia
39.54150, 46.39723
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP բարձր 24.4 ՄՎտ
29.08.2026, 14:56
6 գրանցում
Syunik Province, Armenia
39.45331, 46.30827
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 13.4 ՄՎտ
29.08.2026, 14:36 Vagharshapat, Armavir Province, Armenia
40.18370, 44.28732
VIIRS / Suomi NPP միջին 3 ՄՎտ
29.08.2026, 14:36 Masis, Ararat Province, Armenia
40.04773, 44.41767
VIIRS / Suomi NPP ցածր 5.3 ՄՎտ
29.08.2026, 14:36
4 գրանցում
دهستان دیزمارشرقی, East Azerbaijan Province, Iran
38.81098, 46.59820
VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21, VIIRS / NOAA-20 միջին 7.4 ՄՎտ
29.08.2026, 14:00 Armavir Province, Armenia
40.13742, 44.09399
VIIRS / NOAA-21 միջին 2.7 ՄՎտ
29.08.2026, 14:00 Iğdır, Turkey
39.95923, 44.00295
VIIRS / NOAA-21 միջին 4.6 ՄՎտ
29.08.2026, 13:15 Samukh District, Azerbaijan
40.70210, 46.45733
VIIRS / NOAA-20 միջին 2.9 ՄՎտ

Ժամանակը նշված է Երևանի ժամային գոտով։ Մինչև 1 կմ հեռավորությամբ գրանցումները միավորվում են, իսկ խմբի համար ցուցադրվում են վերջին հայտնաբերումը, ամենաբարձր վստահությունը և առավելագույն FRP-ն։ Խումբը առանձին հաստատված հրդեհ չէ։

Մոտավոր տեղանունները որոշվում են անգլերեն՝ © OpenStreetMap contributors տվյալներով։

Ինչ է ցույց տալիս մոնիթորինգը

MODIS և VIIRS արբանյակային սարքերը դիտարկում են Երկիրը տեսանելի և ինֆրակարմիր տիրույթներում։ Հրդեհների հայտնաբերման համար հատկապես կարևոր են ինֆրակարմիր ալիքները. դրանց միջոցով ալգորիթմը գտնում է շրջակա մակերևույթից զգալիորեն ավելի տաք պիքսելները։ Այդ կետերը կոչվում են ակտիվ հրդեհներ կամ ջերմային անոմալիաներ։

MODIS-ը ստեղծվել է որպես Երկրի երկարաժամկետ դիտարկման NASA-ի ծրագրի հիմնական գործիքներից մեկը։ Առաջին սարքը ուղեծիր է դուրս բերվել Terra արբանյակով 1999 թվականի դեկտեմբերին, երկրորդը՝ Aqua արբանյակով 2002 թվականի մայիսին։ MODIS-ը դիտարկում է ոչ միայն հրդեհները, այլև ամպերը, աերոզոլները, բուսականությունը, ձյունը, սառույցը և օվկիանոսները։ Ակտիվ հրդեհների տվյալների լուծաչափը մոտ 1 կմ է։

VIIRS-ը շարունակեց այս դիտարկումները և ավելի լավ է նկատում փոքր օջախները. հրդեհների տվյալների լուծաչափը մոտ 375 մ է։ Առաջին VIIRS-ը ուղեծիր է դուրս բերվել Suomi NPP արբանյակով 2011 թվականի հոկտեմբերին։ Նույնպիսի սարքեր հետագայում տեղադրվել են 2017 թվականի նոյեմբերին արձակված NOAA-20 և 2022 թվականի նոյեմբերին արձակված NOAA-21 արբանյակների վրա։ Քանի որ մի քանի արբանյակներ տարբեր ժամանակներում անցնում են նույն տարածքի վրայով, նույն հրդեհը կարող է գրանցվել մի քանի անգամ։

FIRMS համակարգը մշակվել է Մերիլենդի համալսարանի կողմից՝ NASA-ի և ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության աջակցությամբ։ Դրա նպատակն է արբանյակային դիտարկումները արագ վերածել ակտիվ հրդեհների հասանելի քարտեզի։ FIRMS-ը տվյալները հրապարակում է գրեթե իրական ժամանակում, բայց ոչ ակնթարթորեն. արբանյակի անցումից մինչև քարտեզում կետի հայտնվելը կարող է մի քանի ժամ անցնել։

Ինչ են նշանակում պարամետրերը

  • Հայտնաբերման ժամանակը արբանյակի՝ տվյալ կետի վրայով անցնելու պահն է։
  • Վստահությունը ալգորիթմի գնահատականն է, որն օգնում է տարբերել հուսալի և կասկածելի հայտնաբերումները։
  • FRP-ն հայտնաբերված պիքսելի ներսում ջերմային ճառագայթման հզորությունն է՝ մեգավատներով։ Այն ցույց է տալիս ինտենսիվությունը, ոչ թե հրդեհի մակերեսը։
  • Աղբյուրը դիտարկումն իրականացրած արբանյակային համակարգն է։ VIIRS-ի լուծաչափը մոտ 375 մ է, MODIS-ինը՝ մոտ 1 կմ։

Կարևոր սահմանափակումներ

Քարտեզի կետը հրդեհի պաշտոնական հաստատում չէ։ Ջերմային անոմալիա կարող են առաջացնել արդյունաբերական օբյեկտը, գազի ջահը, տաք մակերևույթը կամ ջերմության այլ աղբյուր։ Ամպերն ու ծուխը երբեմն կարող են խանգարել հրդեհի հայտնաբերմանը։

Մոտ գրանցումները միավորվում են, սակայն մեծ կամ երկարատև հրդեհը դեռ կարող է մի քանի խումբ ձևավորել։ Կոորդինատները ցույց են տալիս խմբի գրանցումների միջին կենտրոնը, ոչ թե հրդեհի ճշգրիտ սահմանները։

Աղբյուրներ և մանրամասն փաստաթղթեր