Հրդեհների մոնիթորինգը Հայաստանում

Քարտեզում ցուցադրվում են ընտրված ժամանակահատվածում արբանյակների հայտնաբերած ջերմային անոմալիաները։ Գրանցումները ցուցադրվում են ոչ միայն Հայաստանում, այլև հարևան երկրների մոտակա շրջաններում։ Տվյալները ստացվում են NASA FIRMS համակարգից և AirQuality.am-ում թարմացվում են յուրաքանչյուր 30 րոպեն մեկ։

Վերջին 24 ժամվա հայտնաբերումները

Որքան վառ է նշանը, այնքան նոր է հայտնաբերումը։ Նշանի թիվը միավորված արբանյակային գրանցումների քանակն է։ Մանրամասների համար սեղմեք նշանի վրա։ «Արբանյակ» շերտի պատկերները ծառայում են որպես քարտեզի հիմք․ դրանց ամսաթիվը տարբերվում է ըստ տարածքի և չի համընկնում հայտնաբերման ժամանակի հետ։

Հայտնաբերման ժամանակը Տեղադրություն Աղբյուր Վստահություն FRP
16.09.2026, 14:00
12 գրանցում
Qazakh District, Azerbaijan
41.21775, 45.25688
VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 22.3 ՄՎտ
16.09.2026, 14:00
6 գրանցում
Qazakh District, Azerbaijan
41.21477, 45.26629
VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 22.3 ՄՎտ
16.09.2026, 14:00
7 գրանցում
Qazakh District, Azerbaijan
41.20874, 45.25179
VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 8 ՄՎտ
16.09.2026, 13:58
4 գրանցում
Akhuryan Station, Shirak Province, Armenia
40.71194, 43.79077
VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 11.7 ՄՎտ
16.09.2026, 13:58
4 գրանցում
Qarabulaq, Azerbaijan
40.48501, 46.39440
VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 12.5 ՄՎտ
16.09.2026, 13:58
2 գրանցում
Byureghavan, Kotayk Province, Armenia
40.33099, 44.60619
VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 6.9 ՄՎտ
16.09.2026, 13:58 Araks, Armavir Province, Armenia
40.04535, 44.30550
VIIRS / Suomi NPP միջին 5.9 ՄՎտ
16.09.2026, 13:58 Ararat Province, Armenia
39.86556, 44.62426
VIIRS / Suomi NPP ցածր 2 ՄՎտ
16.09.2026, 13:58 Syunik Province, Armenia
39.53524, 46.43029
VIIRS / Suomi NPP ցածր 2.6 ՄՎտ
16.09.2026, 13:22
2 գրանցում
Qazakh District, Azerbaijan
41.22607, 45.26004
VIIRS / NOAA-21 միջին 9 ՄՎտ
16.09.2026, 13:22 Orta Salahli, Azerbaijan
41.17949, 45.33291
VIIRS / NOAA-21 միջին 2.6 ՄՎտ
16.09.2026, 13:22 Shirak Province, Armenia
40.71904, 43.98402
VIIRS / NOAA-21 ցածր 4.6 ՄՎտ
16.09.2026, 13:22 Syunik Province, Armenia
39.42267, 46.28058
VIIRS / NOAA-21 ցածր 2.7 ՄՎտ
16.09.2026, 09:59
2 գրանցում
Gegharkunik Province, Armenia
40.24228, 45.66809
MODIS, VIIRS / NOAA-21 միջին 15.3 ՄՎտ
16.09.2026, 03:39
2 գրանցում
Ararat, Ararat Province, Armenia
39.85591, 44.73288
VIIRS / NOAA-21, VIIRS / NOAA-20 միջին 1 ՄՎտ
16.09.2026, 02:57
2 գրանցում
Doğubayazıt, Turkey
39.58576, 43.90166
VIIRS / NOAA-20 միջին 0.6 ՄՎտ
16.09.2026, 02:57 دهستان یولاگلدی, West Azerbaijan Province, Iran
39.30951, 44.81532
VIIRS / NOAA-20 միջին 0.2 ՄՎտ
16.09.2026, 02:35
2 գրանցում
Shamkir District, Azerbaijan
40.75047, 45.90496
VIIRS / Suomi NPP միջին 0.5 ՄՎտ

Ժամանակը նշված է Երևանի ժամային գոտով։ Մինչև 1 կմ հեռավորությամբ գրանցումները միավորվում են, իսկ խմբի համար ցուցադրվում են վերջին հայտնաբերումը, ամենաբարձր վստահությունը և առավելագույն FRP-ն։ Խումբը առանձին հաստատված հրդեհ չէ։

Մոտավոր տեղանունները որոշվում են անգլերեն՝ © OpenStreetMap contributors տվյալներով։

Ինչ է ցույց տալիս մոնիթորինգը

MODIS և VIIRS արբանյակային սարքերը դիտարկում են Երկիրը տեսանելի և ինֆրակարմիր տիրույթներում։ Հրդեհների հայտնաբերման համար հատկապես կարևոր են ինֆրակարմիր ալիքները. դրանց միջոցով ալգորիթմը գտնում է շրջակա մակերևույթից զգալիորեն ավելի տաք պիքսելները։ Այդ կետերը կոչվում են ակտիվ հրդեհներ կամ ջերմային անոմալիաներ։

MODIS-ը ստեղծվել է որպես Երկրի երկարաժամկետ դիտարկման NASA-ի ծրագրի հիմնական գործիքներից մեկը։ Առաջին սարքը ուղեծիր է դուրս բերվել Terra արբանյակով 1999 թվականի դեկտեմբերին, երկրորդը՝ Aqua արբանյակով 2002 թվականի մայիսին։ MODIS-ը դիտարկում է ոչ միայն հրդեհները, այլև ամպերը, աերոզոլները, բուսականությունը, ձյունը, սառույցը և օվկիանոսները։ Ակտիվ հրդեհների տվյալների լուծաչափը մոտ 1 կմ է։

VIIRS-ը շարունակեց այս դիտարկումները և ավելի լավ է նկատում փոքր օջախները. հրդեհների տվյալների լուծաչափը մոտ 375 մ է։ Առաջին VIIRS-ը ուղեծիր է դուրս բերվել Suomi NPP արբանյակով 2011 թվականի հոկտեմբերին։ Նույնպիսի սարքեր հետագայում տեղադրվել են 2017 թվականի նոյեմբերին արձակված NOAA-20 և 2022 թվականի նոյեմբերին արձակված NOAA-21 արբանյակների վրա։ Քանի որ մի քանի արբանյակներ տարբեր ժամանակներում անցնում են նույն տարածքի վրայով, նույն հրդեհը կարող է գրանցվել մի քանի անգամ։

FIRMS համակարգը մշակվել է Մերիլենդի համալսարանի կողմից՝ NASA-ի և ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության աջակցությամբ։ Դրա նպատակն է արբանյակային դիտարկումները արագ վերածել ակտիվ հրդեհների հասանելի քարտեզի։ FIRMS-ը տվյալները հրապարակում է գրեթե իրական ժամանակում, բայց ոչ ակնթարթորեն. արբանյակի անցումից մինչև քարտեզում կետի հայտնվելը կարող է մի քանի ժամ անցնել։

Ինչ են նշանակում պարամետրերը

  • Հայտնաբերման ժամանակը արբանյակի՝ տվյալ կետի վրայով անցնելու պահն է։
  • Վստահությունը ալգորիթմի գնահատականն է, որն օգնում է տարբերել հուսալի և կասկածելի հայտնաբերումները։
  • FRP-ն հայտնաբերված պիքսելի ներսում ջերմային ճառագայթման հզորությունն է՝ մեգավատներով։ Այն ցույց է տալիս ինտենսիվությունը, ոչ թե հրդեհի մակերեսը։
  • Աղբյուրը դիտարկումն իրականացրած արբանյակային համակարգն է։ VIIRS-ի լուծաչափը մոտ 375 մ է, MODIS-ինը՝ մոտ 1 կմ։

Կարևոր սահմանափակումներ

Քարտեզի կետը հրդեհի պաշտոնական հաստատում չէ։ Ջերմային անոմալիա կարող են առաջացնել արդյունաբերական օբյեկտը, գազի ջահը, տաք մակերևույթը կամ ջերմության այլ աղբյուր։ Ամպերն ու ծուխը երբեմն կարող են խանգարել հրդեհի հայտնաբերմանը։

Մոտ գրանցումները միավորվում են, սակայն մեծ կամ երկարատև հրդեհը դեռ կարող է մի քանի խումբ ձևավորել։ Կոորդինատները ցույց են տալիս խմբի գրանցումների միջին կենտրոնը, ոչ թե հրդեհի ճշգրիտ սահմանները։

Աղբյուրներ և մանրամասն փաստաթղթեր