Օդի որակի ինդեքսը (Air Quality Index, AQI) այն թիվն է, որը ցույց է տալիս, թե որքան աղտոտված է օդը հենց հիմա և որքան վտանգավոր է դա առողջության համար։ Որքան բարձր է AQI-ի արժեքը, այնքան աղտոտված է օդը և մեծ է առողջության ռիսկը՝ AQI 30-ը նշանակում է մաքուր օդ, AQI 180-ը՝ բոլորի համար վնասակար օդ։
AQI-ն հենց ինդեքս է, ոչ թե աղտոտիչի կոնցենտրացիա։ Կոնցենտրացիան չափվում է խորանարդ մետրում միկրոգրամներով (մկգ/մ³), իսկ AQI-ն 0-ից 500 սանդղակի անչափողական արժեք է, որի մեջ փոխարկվում է այդ կոնցենտրացիան։ Այսինքն՝ PM2.5 մասնիկների 35 մկգ/մ³-ը և AQI 100-ը օդի նույն վիճակն են՝ արտահայտված երկու տարբեր ձևով։
AQI-ի միասնական համաշխարհային սանդղակ գոյություն չունի՝ տարբեր երկրներ օգտագործում են իրենց ստանդարտները՝ տարբեր շեմերով։ Մեր կայքում օգտագործվում է US AQI-ն՝ ԱՄՆ Շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալության (EPA) սանդղակը, որն ամենատարածվածն է աշխարհում։
Մենք հաշվարկում ենք AQI-ն երեք աղտոտիչներով, որոնք չափում են մեր ցանցի սենսորները՝ պինդ մասնիկներ PM2.5 և PM10 և ազոտի երկօքսիդ (NO₂)։ Դրանցից յուրաքանչյուրի կոնցենտրացիան տիրույթների աղյուսակով (տես ստորև) փոխարկվում է իր AQI արժեքի, իսկ կայանի վերջնական AQI-ն հավասար է դրանցից ամենամեծին՝ այսինքն որոշվում է այն աղտոտիչով, որը տվյալ պահին ամենավտանգավորն է։
AQI սանդղակը բաժանված է վեց կատեգորիաների՝ 0-ից (մաքուր օդ) մինչև 300+ (վտանգավոր աղտոտում)։ Յուրաքանչյուր կատեգորիային համապատասխանում է որոշակի գույն և վարքագծի առաջարկություններ բնակչության տարբեր խմբերի համար։
| AQI | pm2.5, µg/m³ | pm10, µg/m³ | NO₂, ppb | Առաջարկություններ |
|---|---|---|---|---|
| 0–50 | 0.0-9.0 | 0-54 | 0-53 |
Մաքուր օդՍահմանափակումներ չկան, վայելեք թարմ օդը։ pm2.5: 0.0-9.0 µg/m³, pm10: 0-54 µg/m³, NO₂: 0-53 ppb |
| 51–100 | 9.1-35.4 | 55-154 | 54-100 |
Միջին աղտոտվածությունՀնարավոր է փոքր ազդեցություն աղտոտվածության նկատմամբ զգայուն մարդկանց վրա։ pm2.5: 9.1-35.4 µg/m³, pm10: 55-154 µg/m³, NO₂: 54-100 ppb |
| 101–150 | 35.5-55.4 | 155-254 | 101-360 |
Վտանգավոր է զգայուն մարդկանց համարԵրեխաները, տարեցները և քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող մարդիկ պետք է կրճատեն ակտիվությունը դրսում։ pm2.5: 35.5-55.4 µg/m³, pm10: 155-254 µg/m³, NO₂: 101-360 ppb |
| 151–200 | 55.5-125.4 | 255-354 | 361-649 |
Վնասակար օդԽուսափեք ֆիզիկական ակտիվությունից դրսում։ Ռիսկային խմբերի համար ցանկալի է մնալ փակ տարածքներում։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել օդը մաքրող սարքեր։ pm2.5: 55.5-125.4 µg/m³, pm10: 255-354 µg/m³, NO₂: 361-649 ppb |
| 201–300 | 125.5-225.4 | 355-424 | 650-1249 |
Շատ վնասակար օդՄնացեք տանը, օգտագործեք օդը մաքրող սարքեր։ Դրսում կրել մասնիկներից պաշտպանող ռեսպիրատորներ։ pm2.5: 125.5-225.4 µg/m³, pm10: 355-424 µg/m³, NO₂: 650-1249 ppb |
| 301+ | 225.5+ | 425+ | 1250+ |
Ծայրահեղ վտանգավոր աղտոտվածությունԽուսափեք դրսում գտնվելուց։ Պատուհանները և դռները պինդ փակեք։ Հարկավոր է անպայման կրել մասնիկներից պաշտպանող ռեսպիրատորներ և օգտագործել օդը մաքրող սարքեր։ pm2.5: 225.5+ µg/m³, pm10: 425+ µg/m³, NO₂: 1250+ ppb |
Մեկնաբանությունները բեռնվում են…