Հրդեհների մոնիթորինգը Հայաստանում

Քարտեզում ցուցադրվում են ընտրված ժամանակահատվածում արբանյակների հայտնաբերած ջերմային անոմալիաները։ Գրանցումները ցուցադրվում են ոչ միայն Հայաստանում, այլև հարևան երկրների մոտակա շրջաններում։ Տվյալները ստացվում են NASA FIRMS համակարգից և AirQuality.am-ում թարմացվում են յուրաքանչյուր 30 րոպեն մեկ։

Վերջին 7 օրվա հայտնաբերումները

Որքան վառ է նշանը, այնքան նոր է հայտնաբերումը։ Նշանի թիվը միավորված արբանյակային գրանցումների քանակն է։ Մանրամասների համար սեղմեք նշանի վրա։ «Արբանյակ» շերտի պատկերները ծառայում են որպես քարտեզի հիմք․ դրանց ամսաթիվը տարբերվում է ըստ տարածքի և չի համընկնում հայտնաբերման ժամանակի հետ։

Հայտնաբերման ժամանակը Տեղադրություն Աղբյուր Վստահություն FRP
14.10.2026, 14:38 Iğdır, Turkey
40.00630, 44.09736
VIIRS / NOAA-21 միջին 5.9 ՄՎտ
14.10.2026, 13:54
4 գրանցում
Gegharkunik Province, Armenia
40.45940, 44.96151
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / NOAA-21 միջին 11.7 ՄՎտ
14.10.2026, 13:54
2 գրանցում
Kotayk Province, Armenia
40.45277, 44.84649
VIIRS / NOAA-20 միջին 4.2 ՄՎտ
14.10.2026, 13:54 Ararat Province, Armenia
39.87144, 44.94061
VIIRS / NOAA-20 միջին 5 ՄՎտ
14.10.2026, 03:52 Ararat, Ararat Province, Armenia
39.85698, 44.73507
VIIRS / Suomi NPP միջին 0.2 ՄՎտ
14.10.2026, 03:14
2 գրանցում
Daş Salahlı, Azerbaijan
41.16787, 45.25223
VIIRS / NOAA-21, VIIRS / NOAA-20 միջին 1.1 ՄՎտ
14.10.2026, 02:31 Doğubayazıt, Turkey
39.58589, 43.89801
VIIRS / NOAA-20 միջին 1 ՄՎտ
12.10.2026, 14:13 Gegharkunik Province, Armenia
40.21085, 45.75377
VIIRS / Suomi NPP միջին 3.4 ՄՎտ
12.10.2026, 14:13 Gegharkunik Province, Armenia
40.12536, 45.17706
VIIRS / Suomi NPP միջին 2.5 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Duyərli, Azerbaijan
40.92768, 45.88821
VIIRS / Suomi NPP միջին 1.8 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Shamkir District, Azerbaijan
40.90793, 45.95000
VIIRS / Suomi NPP միջին 2.6 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Lori Province, Armenia
40.85499, 44.10480
VIIRS / Suomi NPP միջին 2.4 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Shirak Province, Armenia
40.72042, 43.88998
VIIRS / Suomi NPP միջին 1.8 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Shirak Province, Armenia
40.59606, 43.79067
VIIRS / Suomi NPP միջին 4.8 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Shirak Province, Armenia
40.59278, 43.79155
VIIRS / Suomi NPP միջին 4.8 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Gegharkunik Province, Armenia
40.47904, 44.95526
VIIRS / Suomi NPP միջին 23.4 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Gegharkunik Province, Armenia
40.47574, 44.95607
VIIRS / Suomi NPP միջին 23.4 ՄՎտ
12.10.2026, 14:11 Gegharkunik Province, Armenia
40.47508, 44.95152
VIIRS / Suomi NPP միջին 23.4 ՄՎտ
12.10.2026, 13:37 Azatan, Shirak Province, Armenia
40.72539, 43.83316
VIIRS / NOAA-21 միջին 6.1 ՄՎտ
12.10.2026, 13:37 Akhuryan Station, Shirak Province, Armenia
40.72131, 43.81395
VIIRS / NOAA-21 ցածր 6.3 ՄՎտ
12.10.2026, 13:34 Aragatsotn Province, Armenia
40.68017, 44.18538
VIIRS / NOAA-21 միջին 21.7 ՄՎտ
12.10.2026, 13:34
2 գրանցում
Aragatsotn Province, Armenia
40.66976, 44.18954
VIIRS / NOAA-21 միջին 8.5 ՄՎտ
12.10.2026, 13:34 Gegharkunik Province, Armenia
40.47531, 44.95082
VIIRS / NOAA-21 միջին 9.8 ՄՎտ
12.10.2026, 12:52
2 գրանցում
Gegharkunik Province, Armenia
40.11969, 45.44924
VIIRS / NOAA-20 միջին 3.7 ՄՎտ
12.10.2026, 03:52 Daş Salahlı, Azerbaijan
41.16615, 45.25442
VIIRS / NOAA-21 միջին 1.3 ՄՎտ
12.10.2026, 03:09
3 գրանցում
Ararat, Ararat Province, Armenia
39.85619, 44.73311
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 0.9 ՄՎտ
12.10.2026, 02:12 Doğubayazıt, Turkey
39.58580, 43.89981
VIIRS / NOAA-21 միջին 1.1 ՄՎտ
11.10.2026, 16:29 Gegharkunik Province, Armenia
40.26423, 45.87653
MODIS միջին 12.9 ՄՎտ
11.10.2026, 14:49
3 գրանցում
Gegharkunik Province, Armenia
40.12853, 45.17635
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP միջին 7.9 ՄՎտ
11.10.2026, 14:49 Iğdır, Turkey
40.01562, 44.03614
VIIRS / NOAA-20 միջին 2.4 ՄՎտ
11.10.2026, 14:30 Tavush Province, Armenia
41.13268, 45.14237
VIIRS / Suomi NPP միջին 2.9 ՄՎտ
11.10.2026, 14:30 Aragatsotn Province, Armenia
40.68904, 44.14060
VIIRS / Suomi NPP միջին 7.1 ՄՎտ
11.10.2026, 14:30 Meghrashen, Shirak Province, Armenia
40.65225, 43.94779
VIIRS / Suomi NPP միջին 2.6 ՄՎտ
11.10.2026, 14:30
2 գրանցում
Sarukhan, Gegharkunik Province, Armenia
40.27756, 45.12218
VIIRS / Suomi NPP միջին 3.7 ՄՎտ
11.10.2026, 14:30 Karakoyunlu, Turkey
40.02972, 44.30262
VIIRS / Suomi NPP միջին 3.5 ՄՎտ
11.10.2026, 14:30
2 գրանցում
Iğdır, Turkey
39.95963, 44.11036
VIIRS / Suomi NPP միջին 3.3 ՄՎտ
11.10.2026, 13:54 Qazakh District, Azerbaijan
41.26937, 45.09603
VIIRS / NOAA-21 միջին 4.4 ՄՎտ
11.10.2026, 13:54 Qazakh District, Azerbaijan
41.25322, 45.21353
VIIRS / NOAA-21 միջին 4.5 ՄՎտ
11.10.2026, 13:54 Tovuz District, Azerbaijan
41.06252, 45.67064
VIIRS / NOAA-21 միջին 4.4 ՄՎտ
11.10.2026, 13:54 Shirak Province, Armenia
40.66040, 43.87045
VIIRS / NOAA-21 միջին 2.8 ՄՎտ
11.10.2026, 13:54 Shirak Province, Armenia
40.62465, 43.86023
VIIRS / NOAA-21 միջին 3.7 ՄՎտ
11.10.2026, 13:54 Shirak Province, Armenia
40.61537, 43.82492
VIIRS / NOAA-21 միջին 15.7 ՄՎտ
11.10.2026, 13:54 Kotayk Province, Armenia
40.44762, 44.84266
VIIRS / NOAA-21 միջին 6 ՄՎտ
11.10.2026, 13:09 Aragatsotn Province, Armenia
40.65493, 44.13128
VIIRS / NOAA-20 միջին 2.1 ՄՎտ
11.10.2026, 13:09
2 գրանցում
Iğdır, Turkey
39.96945, 43.93881
VIIRS / NOAA-20 միջին 4.8 ՄՎտ
11.10.2026, 12:50 Syunik Province, Armenia
39.48968, 46.18913
VIIRS / Suomi NPP միջին 5.8 ՄՎտ
11.10.2026, 12:50 Syunik Province, Armenia
39.46520, 46.31299
VIIRS / Suomi NPP միջին 6.3 ՄՎտ
11.10.2026, 03:29
2 գրանցում
Daş Salahlı, Azerbaijan
41.16744, 45.25217
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP միջին 1 ՄՎտ
11.10.2026, 03:29
2 գրանցում
Arpaçay, Turkey
40.83737, 43.52102
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP միջին 0.6 ՄՎտ
11.10.2026, 03:29
3 գրանցում
Ararat, Ararat Province, Armenia
39.85533, 44.73131
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP միջին 1.1 ՄՎտ
11.10.2026, 02:31 Doğubayazıt, Turkey
39.58531, 43.90195
VIIRS / NOAA-21 միջին 0.8 ՄՎտ
10.10.2026, 15:10 Shirak Province, Armenia
40.55006, 43.85823
VIIRS / NOAA-20 միջին 4.9 ՄՎտ
10.10.2026, 14:49
2 գրանցում
Shirak Province, Armenia
40.59387, 43.82746
VIIRS / Suomi NPP, VIIRS / NOAA-21 միջին 3.1 ՄՎտ
10.10.2026, 14:49 Kotayk Province, Armenia
40.46490, 44.75962
VIIRS / Suomi NPP միջին 14.4 ՄՎտ
10.10.2026, 14:11 Shirak Province, Armenia
40.47202, 43.64621
VIIRS / NOAA-21 միջին 4.8 ՄՎտ
10.10.2026, 14:11 Iğdır, Turkey
40.02077, 44.08345
VIIRS / NOAA-21 միջին 3.2 ՄՎտ
10.10.2026, 13:28 Samukh District, Azerbaijan
40.99451, 46.52375
VIIRS / NOAA-20 միջին 2.8 ՄՎտ
10.10.2026, 13:28 Iğdır, Turkey
40.02261, 44.05697
VIIRS / NOAA-20 միջին 11.2 ՄՎտ
10.10.2026, 10:50 دهستان دیزمارغربی, East Azerbaijan Province, Iran
38.87399, 46.02942
MODIS ցածր 26.1 ՄՎտ
10.10.2026, 02:50 Daş Salahlı, Azerbaijan
41.16603, 45.25512
VIIRS / NOAA-21 միջին 0.8 ՄՎտ
09.10.2026, 15:08 Armavir Province, Armenia
40.11175, 43.98759
VIIRS / Suomi NPP միջին 6.8 ՄՎտ
09.10.2026, 14:32 Yerevan, Armenia
40.11339, 44.45090
VIIRS / NOAA-21 միջին 5.7 ՄՎտ
09.10.2026, 13:47 Gegharkunik Province, Armenia
40.19539, 45.76494
VIIRS / NOAA-20 միջին 4.1 ՄՎտ
09.10.2026, 13:45 Syunik Province, Armenia
39.56476, 46.44827
VIIRS / NOAA-20 միջին 3.8 ՄՎտ
09.10.2026, 03:46 Ararat, Ararat Province, Armenia
39.85633, 44.73344
VIIRS / Suomi NPP միջին 1 ՄՎտ
09.10.2026, 03:09 Doğubayazıt, Turkey
39.58297, 43.90044
VIIRS / NOAA-21 միջին 0.9 ՄՎտ
08.10.2026, 16:14 Syunik Province, Armenia
39.25214, 46.41251
MODIS միջին 18.1 ՄՎտ
08.10.2026, 16:14 دهستان گجلرات شرقی, West Azerbaijan Province, Iran
39.14758, 45.19545
MODIS միջին 5.4 ՄՎտ
08.10.2026, 14:49
2 գրանցում
Gegharkunik Province, Armenia
40.26377, 45.20315
VIIRS / NOAA-21 միջին 8 ՄՎտ
08.10.2026, 14:06
4 գրանցում
Goranboy District, Azerbaijan
40.76423, 46.55414
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP միջին 8.4 ՄՎտ
08.10.2026, 14:06 Gegharkunik Province, Armenia
40.29404, 45.05977
VIIRS / NOAA-20 միջին 4 ՄՎտ
08.10.2026, 14:06
2 գրանցում
Syunik Province, Armenia
39.48334, 46.30003
VIIRS / NOAA-20 միջին 7.1 ՄՎտ
08.10.2026, 14:06
2 գրանցում
دهستان چالدران شمالی, West Azerbaijan Province, Iran
39.08549, 44.36204
VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP միջին 3.2 ՄՎտ
08.10.2026, 13:45 Gegharkunik Province, Armenia
40.19388, 45.76064
VIIRS / Suomi NPP միջին 3 ՄՎտ
08.10.2026, 13:45
3 գրանցում
Kotayk Province, Armenia
40.15157, 44.77425
VIIRS / Suomi NPP միջին 15.3 ՄՎտ
08.10.2026, 13:09
2 գրանցում
Syunik Province, Armenia
39.45050, 46.26770
VIIRS / NOAA-21 միջին 6.7 ՄՎտ
08.10.2026, 03:29
3 գրանցում
Daş Salahlı, Azerbaijan
41.16804, 45.25428
VIIRS / NOAA-21, VIIRS / NOAA-20 միջին 1 ՄՎտ
08.10.2026, 03:29
3 գրանցում
Ararat, Ararat Province, Armenia
39.85489, 44.73184
VIIRS / NOAA-21, VIIRS / NOAA-20, VIIRS / Suomi NPP միջին 1.2 ՄՎտ
08.10.2026, 02:25 Doğubayazıt, Turkey
39.58514, 43.90059
VIIRS / Suomi NPP միջին 1.6 ՄՎտ

Ժամանակը նշված է Երևանի ժամային գոտով։ Մինչև 1 կմ հեռավորությամբ գրանցումները միավորվում են, իսկ խմբի համար ցուցադրվում են վերջին հայտնաբերումը, ամենաբարձր վստահությունը և առավելագույն FRP-ն։ Խումբը առանձին հաստատված հրդեհ չէ։

Մոտավոր տեղանունները որոշվում են անգլերեն՝ © OpenStreetMap contributors տվյալներով։

Ինչ է ցույց տալիս մոնիթորինգը

MODIS և VIIRS արբանյակային սարքերը դիտարկում են Երկիրը տեսանելի և ինֆրակարմիր տիրույթներում։ Հրդեհների հայտնաբերման համար հատկապես կարևոր են ինֆրակարմիր ալիքները. դրանց միջոցով ալգորիթմը գտնում է շրջակա մակերևույթից զգալիորեն ավելի տաք պիքսելները։ Այդ կետերը կոչվում են ակտիվ հրդեհներ կամ ջերմային անոմալիաներ։

MODIS-ը ստեղծվել է որպես Երկրի երկարաժամկետ դիտարկման NASA-ի ծրագրի հիմնական գործիքներից մեկը։ Առաջին սարքը ուղեծիր է դուրս բերվել Terra արբանյակով 1999 թվականի դեկտեմբերին, երկրորդը՝ Aqua արբանյակով 2002 թվականի մայիսին։ MODIS-ը դիտարկում է ոչ միայն հրդեհները, այլև ամպերը, աերոզոլները, բուսականությունը, ձյունը, սառույցը և օվկիանոսները։ Ակտիվ հրդեհների տվյալների լուծաչափը մոտ 1 կմ է։

VIIRS-ը շարունակեց այս դիտարկումները և ավելի լավ է նկատում փոքր օջախները. հրդեհների տվյալների լուծաչափը մոտ 375 մ է։ Առաջին VIIRS-ը ուղեծիր է դուրս բերվել Suomi NPP արբանյակով 2011 թվականի հոկտեմբերին։ Նույնպիսի սարքեր հետագայում տեղադրվել են 2017 թվականի նոյեմբերին արձակված NOAA-20 և 2022 թվականի նոյեմբերին արձակված NOAA-21 արբանյակների վրա։ Քանի որ մի քանի արբանյակներ տարբեր ժամանակներում անցնում են նույն տարածքի վրայով, նույն հրդեհը կարող է գրանցվել մի քանի անգամ։

FIRMS համակարգը մշակվել է Մերիլենդի համալսարանի կողմից՝ NASA-ի և ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության աջակցությամբ։ Դրա նպատակն է արբանյակային դիտարկումները արագ վերածել ակտիվ հրդեհների հասանելի քարտեզի։ FIRMS-ը տվյալները հրապարակում է գրեթե իրական ժամանակում, բայց ոչ ակնթարթորեն. արբանյակի անցումից մինչև քարտեզում կետի հայտնվելը կարող է մի քանի ժամ անցնել։

Ինչ են նշանակում պարամետրերը

  • Հայտնաբերման ժամանակը արբանյակի՝ տվյալ կետի վրայով անցնելու պահն է։
  • Վստահությունը ալգորիթմի գնահատականն է, որն օգնում է տարբերել հուսալի և կասկածելի հայտնաբերումները։
  • FRP-ն հայտնաբերված պիքսելի ներսում ջերմային ճառագայթման հզորությունն է՝ մեգավատներով։ Այն ցույց է տալիս ինտենսիվությունը, ոչ թե հրդեհի մակերեսը։
  • Աղբյուրը դիտարկումն իրականացրած արբանյակային համակարգն է։ VIIRS-ի լուծաչափը մոտ 375 մ է, MODIS-ինը՝ մոտ 1 կմ։

Կարևոր սահմանափակումներ

Քարտեզի կետը հրդեհի պաշտոնական հաստատում չէ։ Ջերմային անոմալիա կարող են առաջացնել արդյունաբերական օբյեկտը, գազի ջահը, տաք մակերևույթը կամ ջերմության այլ աղբյուր։ Ամպերն ու ծուխը երբեմն կարող են խանգարել հրդեհի հայտնաբերմանը։

Մոտ գրանցումները միավորվում են, սակայն մեծ կամ երկարատև հրդեհը դեռ կարող է մի քանի խումբ ձևավորել։ Կոորդինատները ցույց են տալիս խմբի գրանցումների միջին կենտրոնը, ոչ թե հրդեհի ճշգրիտ սահմանները։

Աղբյուրներ և մանրամասն փաստաթղթեր