Հայաստանում օդի մասին ԶԼՄ հրապարակումների արխիվ — 2026

Անավարտ շինություններից «փոշու ջրվեժ»․ որքան է արժե օդը աղտոտելը (մեքենայական թարգմանություն)

Երևանի բնակչուհի Լուսինե Մկրտչյանը նկարահանել է, թե ինչպես «ՄԼ Մայնինգ» ընկերության Ավանում գտնվող անավարտ շենքերից փոշին թափվում է ներքև՝ Ֆուտբոլի ակադեմիայի դաշտերի կողքին, որտեղ երեխաներն են մարզվում։ Շինհրապարակը գտնվում է ակադեմիայից մոտ 300 մետր հեռավորության վրա, և այս դեպքը ցույց է տալիս, թե որքան նկատելի է մնում շինարարական փոշու խնդիրը քաղաքում։

Երևանի քաղաքապետարանը կառուցապատողներից պահանջում է օգտագործել փոշեկլանիչ ցանցեր, ջրցան մեքենաներ, փոշու ճնշման սարքեր, նյութերը պահել փակ եղանակով և տեղադրել օդի որակի մոնիթորինգի սարքեր։ Նախկինում տուգանքները կազմում էին 70–100 հազար դրամ, ինչը քաղաքապետարանը համարում էր անհամաչափ նորմերի պահպանման ծախսերի համեմատ։ 2026 թվականի օգոստոսի 29-ից առաջին խախտման համար նախատեսված է 1,5–2 միլիոն դրամ, մեկ տարվա ընթացքում կրկնակի խախտման համար՝ 3–4 միլիոն դրամ, իսկ աշխատանքները կարող են դադարեցվել 5, 10 կամ մինչև 30 աշխատանքային օրով։

Ֆուտբոլի ակադեմիայի մոտ գտնվող «ՄԼ Մայնինգ» շինհրապարակի վերաբերյալ քաղաքապետարանի էջում օդի որակի մոնիթորինգի սարք նշված չէր, իսկ տեսանյութում երևում էր ոչ ամբողջական կահավորվածություն։ Քաղաքաշինության և հողի վերահսկողության վարչության պետի տեղակալ Ռուբեն Հոջայանն ասել է, որ ավելի վաղ այդ հասցեում արձանագրվել էին ջրցան մեքենա, ցանցեր և միացված առցանց սենսոր, իսկ տեսանյութում երևացածը անվանել է անընդունելի։ Ստուգումից հետո քաղաքապետարանը տրամադրել է լուսանկարներ, որտեղ 2026 թվականի սեպտեմբերի 11-ի դրությամբ հարթակն ապահովված է ցանցերով և ջրցան մեքենայով։

Կարդալ ամբողջությամբ hetq.am-ում →

«Տեսչությունը աղավաղում է փաստերը. «ՄԼ Մայնինգ»-ը տուգանքից հետո շարունակել է աղտոտել օդը» hetq.am-ում →

Սյունիքի երկու խոշոր հանքարդյունաբերական ընկերությունները արձագանքել են չեխական Arnika-ի ուսումնասիրությանը (մեքենայական թարգմանություն)

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը և Կապանի լեռնահարստացման կոմբինատը պատասխանել են չեխական Arnika կազմակերպության այն եզրակացություններին, որոնք վերաբերում են շրջակա միջավայրի աղտոտմանը և ծանր մետաղների ազդեցությանը Կապանի և Քաջարանի շրջաններում։ Հետազոտությանը կցված էին նաև առաջարկություններ իշխանությունների, համայնքների և ընկերությունների համար, այդ թվում՝ օդի որակի իրական ժամանակում հանրամատչելի մոնիտորների տեղադրում, փոշու նվազեցման միջոցառումներ և պոչամբարների մակերեսների կանաչապատում։

ԶՊՄԿ-ն՝ հասարակայնության հետ կապերի բաժնի ղեկավար Արաիկ Մարգարյանի միջոցով, կասկածի տակ է դրել մեթոդաբանությունը, նմուշների վերցման և պահպանման ընթացակարգը, ինչպես նաև կենսաբանական նմուշների տեղափոխումը Չեխիա՝ նշելով, որ աշխատանքը չի համապատասխանում վստահելի գիտական եզրակացությունների համար անհրաժեշտ չափանիշներին։ Կապանի լեռնահարստացման կոմբինատի գլխավոր տնօրեն Դավիթ Դանիելյանն էլ վերլուծությունը բնութագրել է որպես ստանդարտ համեմատական մեթոդաբանական հիմքից զուրկ և հայտարարել, որ առաջարկությունների մի մասը արդեն արտացոլված է գործող կարգավորումներում։ Ընկերությունը պնդում է, որ առաջարկել է Սյունիքում գտնվող Arnika-ի ներկայացուցիչներին և Գեղանուշի բնակիչներին համադրել մոնիթորինգի տվյալները, սակայն պատասխան չի ստացել։

Կարդալ ամբողջությամբ hetq.am-ում →

Ավինյանը հայտարարել է Նուբարաշենի գործարանի մրցույթի հաղթողի մասին (մեքենայական թարգմանություն)

Երևանի քաղաքապետի խոսքով՝ հաղթել է չինական, արաբական և հայկական ընկերությունների կոնսորցիումը։ Աշխատանքների ծավալը դեռ պետք է համաձայնեցնել և պայմանագրեր կնքել։

Կարդալ ամբողջությամբ azatutyun.am-ում →

«Ա1+-ը հրապարակել է մրցույթի հաղթողի մասին Ավինյանի հայտարարության տեսանյութը» a1plus.am-ում →

«Երևանի աղբի վերամշակման գործարանի համար կոնսորցիում է ընտրվել» civilnet.am-ում →

«Մրցույթի հաղթողը պետք է ֆինանսավորի գործարանի կառուցումը» panorama.am-ում →

Հայաստանի կառավարության 2026–2031 թվականների ծրագրում բնապահպանական դրույթները (մեքենայական թարգմանություն)

Հայաստանի Ազգային ժողովը օգոստոսի 25-ին ընդունել է կառավարության 2026–2031 թվականների ծրագիրը, որի առանձին բաժինը նվիրված է բնապահպանական քաղաքականությանը։ Կառավարությունը դրա նպատակներն է համարում բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը, կենսաբազմազանության պահպանումը և շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցության նվազեցումը, ինչպես նաև այս ուղղությունը կապում է 2026 թվականի հոկտեմբերից Հայաստանի՝ ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի COP17 նախագահության հետ։

Բնապահպանական հատվածը ներառում է օրենսդրության համահունչեցում ԵՄ դիրեկտիվներին, կլիմայական քաղաքականության զարգացում և ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման տնտեսական մեխանիզմներ, այդ թվում՝ ածխածնի գնագոյացման համակարգ։ Նախատեսվում է նաև օդի որակի համապետական մոնիթորինգի համակարգ՝ 16 ժամանակակից կայաններով և ռեֆերենս-լաբորատորիայով, ճառագայթային մոնիթորինգի ընդլայնում՝ 24/7 ռեժիմով, Արարատյան արտեզյան ավազանից ջրառի սահմանափակում մինչև տարեկան 926 միլիոն խորանարդ մետր, Սևանի էկոհամակարգային կառավարում, շուրջ 10 հազար հեկտար անտառատնկում և անտառվերականգնում, բնապահպանական թույլտվությունների թվայնացում և էկոկրթության ուժեղացում։

Կարդալ ամբողջությամբ ecolur.org-ում →

ԵՄ-ն և ՄԱԿ-ը Հայաստանում գործարկել են օդի որակի մոնիթորինգի ծրագիր՝ 2,47 մլն եվրո արժողությամբ (մեքենայական թարգմանություն)

Եվրոպական միությունը, ՄԱԿ-ի կառույցներն ու Հայաստանի կառավարությունը օգոստոսի 19-ին պաշտոնապես մեկնարկել են EU4Clean Air in Armenia ծրագիրը, որի նպատակն է արդիականացնել օդի որակի մոնիթորինգի ազգային համակարգը և ուժեղացնել աղտոտման վերահսկողությունը։ Ծրագիրը նախատեսված է մինչև 2029 թվականի փետրվարը․ ԵՄ-ի ներդրումը կազմում է 2 մլն եվրո, իսկ ընդհանուր բյուջեն մոտ 2,47 մլն եվրո է։

Ծրագիրն իրականացնում են ՄԱԶԾ-ն, ԱՀԿ-ն, ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովը և Ավստրիայի շրջակա միջավայրի գործակալությունը՝ հայկական պետական կառույցների հետ համատեղ։ Նախատեսվում է տեղադրել առնվազն երկու նոր մոնիթորինգի կայան՝ ԵՄ տեխնիկական պահանջներին համապատասխան, ստեղծել ազգային ռեֆերենս-լաբորատորիա, զարգացնել տվյալների հավաքագրումն ու վերլուծությունը, վերապատրաստել մասնագետներին, ինչպես նաև գործարկել օդի որակի մասին պորտալ և բջջային հավելված։

Կարդալ ամբողջությամբ arka.am-ում →

«ԵՄ-ն և ՄԱԿ-ը Հայաստանում մեկնարկել են օդի որակի մոնիթորինգի արդիականացման ծրագիր» newsarmenia.am-ում →

«ԵՄ-ն և ՄԱԿ-ի գործընկերները Հայաստանում օդի որակի բարելավման նախաձեռնություն են մեկնարկել» news.am-ում →

Երևանի շինհրապարակները փոշու արտանետումների համար տուգանվել են 1,7 մլն դրամով (մեքենայական թարգմանություն)

Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը Երևանի տարբեր վարչական շրջանների շինհրապարակներում հայտնաբերել է մթնոլորտային օդի պահպանության նորմերի խախտումներ։ Հուլիսի 27-ից օգոստոսի 13-ը կատարված ստուգումների արդյունքներով՝ տնտեսավարող սուբյեկտների նկատմամբ նշանակվել են ընդհանուր 1,7 մլն դրամի տուգանքներ։

Ստուգումներն անցկացվել են փոշու արտանետումները նվազեցնելու նպատակով, այդ թվում՝ քաղաքացիների դիմումներից հետո։ Շինհրապարակներում հղկման աշխատանքների ժամանակ փոշուց պաշտպանող սարքեր չեն կիրառել, տաք եղանակին տարածքը չեն ջրել, ավազի կույտերը չեն ծածկել, իսկ որոշ վայրերում ցանկապատեր չեն տեղադրել։ Խախտումներով աշխատանքները կասեցվել են, հայտնաբերված փաստերով կազմվել են վարչական արձանագրություններ․ վերահսկողությունը շարունակվում է։

Կարդալ ամբողջությամբ ecolur.org-ում →

Մթնոլորտային օդի պահպանության պահանջների խախտումների համար՝ 3 մլն դրամի տուգանքներ (մեքենայական թարգմանություն)

Հայաստանի բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը հայտնել է 2026 թվականի հունիսի 22-ից հուլիսի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևանում և մի շարք մարզերում մթնոլորտային օդի պահպանության պահանջների 45 խախտման մասին։ Ընդլայնված ստուգումների արդյունքներով նշանակվել են ընդհանուր 3 մլն 150 հազար դրամի վարչական տուգանքներ։

Ստուգումները վերաբերել են հողի բերրի շերտի անօրինական տեղափոխությանը, փոշեպաշտպան ծածկույթներ չունեցող սորուն նյութերի և շինարարական աղբի փոխադրմանը, ինչպես նաև շինհրապարակներում նորմերի պահպանմանը։ Խախտումների մեծ մասը կապված է սորուն նյութերի փոխադրման հետ՝ առանց պաշտպանիչ ծածկույթների․ 12 դեպք՝ Երևանում, 13՝ Արմավիրի մարզում, 3՝ Կոտայքի, 4՝ Գեղարքունիքի և 1՝ Արագածոտնի մարզում։ Շինհրապարակներում խախտումներ են արձանագրվել Երևանում, Կոտայքում և Արագածոտնում, իսկ Կոտայքի մարզում նաև բացահայտվել է հողի բերրի շերտի անօրինական տեղափոխման 2 դեպք։

Կարդալ ամբողջությամբ ecolur.org-ում →

«Հայաստանում օդի աղտոտման համար նշանակվել է 3,15 մլն դրամի տուգանք» arka.am-ում →

««Այլևս արդարացումներ չպետք է լինեն». Ավինյանը՝ շինհրապարակներում խախտումների մասին» azatutyun.am-ում →

Հայաստանի քաղաքաշինության կոմիտե․ շինհրապարակներում փոշենստեցման միջոցառումները պարտադիր են (մեքենայական թարգմանություն)

Հայաստանի բոլոր բնակավայրերում կառուցապատողները պարտավոր են աշխատանքների ողջ ընթացքում վերահսկել շինհրապարակներից արտանետումները։ Այս պահանջն ամրագրված է «Շինարարական արտադրության կազմակերպում» շինարարական նորմերում, որոնք ընդունվել են 2026 թվականի հունվարին։ Նոր կարգավորումն արդեն մեկ ամիս է՝ գործում է, իսկ կառուցապատողներին նախապես ժամանակ է տրվել նախապատրաստվելու համար։

Փոշին ճնշելու համար անհրաժեշտ է կիրառել օդամաքրման համակարգեր, փոշեկլանման սարքավորումներ և ջրային մառախուղ ստեղծող սարքեր, ինչպես նաև շինհրապարակներում տեղադրել օդի որակի մոնիթորինգի սարքեր։ Ժամանակավոր ճանապարհները պետք է ունենան կոշտ ծածկ, իսկ մյուս հատվածները՝ խճի շերտ։ Պարտադիր են նաև կանոնավոր մաքրումը, փոշուց պաշտպանող պատնեշների տեղադրումը և նյութերի պահպանման ու տեղափոխման կանոնների պահպանումը։ Քաղաքաշինության կոմիտեն կարծում է, որ նորմերի կատարումը թույլ կտա նվազագույնի հասցնել շինարարական աշխատանքների ներդրումն օդի աղտոտման գործում։

Կարդալ ամբողջությամբ news.am-ում →

Երևանում ուժեղացնում են շինարարական աշխատանքների ընթացքում մթնոլորտային օդի պահպանության վերահսկողությունը (մեքենայական թարգմանություն)

Հունիսի 30-ին կայացած հանդիպման ընթացքում Հայաստանի բնության և ընդերքի տեսչական մարմնի ղեկավար Հովհաննես Մարտիրոսյանը կոչ է արել խստորեն պահպանել բնապահպանական պահանջները Երևանում շինարարական և բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ։ Նա հատուկ ուշադրություն է դարձրել շենքերի երեսպատման, սալիկապատման, եզրաքարերի տեղադրման, կոմունիկացիաների կառուցման և ստորգետնյա անցումների վերանորոգման ընթացքում փոշու արտանետումները նվազեցնելու միջոցառումներին։

Տեսչական մարմնի և քաղաքապետարանի ներկայացուցիչները պայմանավորվել են համատեղ վերահսկողական միջոցառումներ անցկացնել մայրաքաղաքի բոլոր վարչական շրջաններում։ Ստուգումները պետք է օգնեն վաղ փուլում բացահայտել խախտումները, կանխել փոշու արտանետումները և ապահովել, որ տնտեսվարող սուբյեկտները պահպանեն բնապահպանական օրենսդրության պահանջները։

Կարդալ ամբողջությամբ news.am-ում →

Ավինյանը Երևանը համեմատել է «կափարիչով կաթսայի» հետ (մեքենայական թարգմանություն)

Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը հայտարարել է, որ մայրաքաղաքում օդի աղտոտվածությունն ուժեղանում է ցուրտ շրջանում՝ ինվերսիոն մթնոլորտային շերտի պատճառով՝ քաղաքը համեմատելով «կափարիչով կաթսայի» հետ։ Նրա խոսքով՝ այս բնական-կլիմայական երևույթը հնարավոր չէ վերացնել, սակայն իրավիճակը կարելի է մեղմել՝ կրճատելով ավտոմեքենաների արտանետումները և տրանսպորտային խցանումները։ Նա նաև նշել է, որ խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն Երևանին, այլև Արարատյան դաշտի մյուս բնակավայրերին։ Նյութում հիշեցվում է, որ ավելի վաղ Ավինյանը օդի որակը կապում էր նաև հարևան երկրներից եկող արտանետումների հետ։ Էկոլոգ Քրիստինե Վարդանյանն իր հերթին հայտարարել է օդի որակի վատթարացման մասին և ընդգծել է ծառերի դերը որպես բնական ֆիլտր։

AirQuality.am-ի խմբագրության մեկնաբանությունը Քաղաքապետը պնդում է, որ խնդիրը աշխարհագրական դիրքում է, սակայն մենք կարծում ենք, որ այսպիսով նա իրեն ազատում է պատասխանատվությունից՝ ավելի էկոլոգիական ջեռուցման ներդրման, տրանսպորտի և շինարարության վերահսկման ծրագրերը չիրականացնելու համար։ Մթնոլորտային երևույթները միայն ուժեղացնում են աղտոտիչ գործոնների ազդեցությունը, այլ ոչ թե բացատրում դրանք։

Կարդալ ամբողջությամբ newsarmenia.am-ում →

2027 թվականից ուժի մեջ կմտնեն մթնոլորտային օդի որակի գնահատման նոր ստանդարտներն ու մեթոդիկաները (մեքենայական թարգմանություն)

Հայաստանի կառավարությունը փոփոխություններ է կատարել մի շարք որոշումների մեջ։ 2027 թվականի նոյեմբերի 1-ից ուժի մեջ կմտնեն մթնոլորտային օդի որակի գնահատման նոր ստանդարտները և մեթոդիկաները։ 2025–2030 թվականների համալիր միջոցների ծրագրի շրջանակում նախատեսվում է օդի որակի մոնիթորինգի համակարգի արդիականացում, այդ թվում ձեռք բերելով 14 ստացիոնար կայան, որոնցից 6-ը՝ Երևանի համար։ 2025 թվականին բնապահպանության նախարարությանը հատկացվել է 300 միլիոն դրամ՝ օդի որակի գնահատման երկու կայան ձեռք բերելու համար։ Այդ երկու կայանները տեղադրված են Երևանում (Կենտրոն վարչական շրջան և Կանաքեռ-Զեյթունի պուրակ) և ներկայումս անցնում են փորձարկում և կալիբրացում։ Սպասվում է, որ դրանք թույլ կտան ավելի ճշգրիտ չափել հիմնական աղտոտիչների պարունակությունը և իրական ժամանակում ստանալ տվյալներ։

Կարդալ ամբողջությամբ hetq.am-ում →

Երևանի քաղաքապետը․ օդի որակը բարելավվել է, չնայած շինարարությանը և ավտոմեքենաներին (մեքենայական թարգմանություն)

Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը հայտարարել է, որ քաղաքի օդի աղտոտվածության մակարդակն այժմ ավելի ցածր է, քան նոյեմբերին՝ չնայած շինարարական ակտիվ սեզոնին, ավտոմոբիլային երթևեկությանը և աղտոտման այլ մարդածին աղբյուրներին։ Նրա խոսքով՝ փոփոխությունները կապված են սեզոնային մթնոլորտային պայմանների հետ, որոնք ազդում են աղտոտիչ նյութերի կոնցենտրացիայի վրա՝ երկրի մակերևույթի մոտ։

Ավինյանը պարզաբանել է, որ նոյեմբերից մարտ ամիսներին Երևանի օդի որակը մեծապես պայմանավորված է մթնոլորտային շերտի բարձրությամբ։ Այս շրջանում այն, ըստ նրա, նվազում է մոտավորապես 1200 մետրից մինչև 80–100 մետր, ինչի հետևանքով աղտոտումները կենտրոնանում են գետնին ավելի մոտ։ Նա նշել է, որ նման երևույթը բնորոշ է ոչ միայն Երևանին, այլև Արարատյան ամբողջ դաշտավայրին, ներառյալ Վեդին և Արտաշատը, ինչպես նաև Թուրքիայի սահմանակից տարածքները։

Քաղաքապետը ընդգծել է, որ համայնքը հրապարակում է օդի որակի վերաբերյալ բաց տվյալներ և առաջիկա օրերի ու շաբաթվա կանխատեսումներ։ Նրա խոսքով՝ տաքացման հետ մթնոլորտային շերտը բարձրանում է մինչև 2000 մետր, և նոյեմբերին դիտված աղտոտվածության մակարդակն այլևս չի արձանագրվում։

AirQuality.am-ի խմբագրության մեկնաբանությունը «Ձյունը գարնանը հալվում է, ուրեմն պետք չէ այն մաքրել» մակարդակի պնդումներ։ Մենք կարծում ենք, որ այս կերպ քաղաքապետարանը փորձում է իրենից հանել պատասխանատվությունը՝ ավելի էկոլոգիապես մաքուր ջեռուցման ներդրման, տրանսպորտի և շինարարության վերահսկման ծրագրերի չիրականացման համար։ Մթնոլորտային երևույթները միայն ուժեղացնում են աղտոտիչ գործոնների ազդեցությունը, այլ ոչ թե բացատրում դրանք։

Կարդալ ամբողջությամբ news.am-ում →

«Երևանի քաղաքապետարանում պնդում են, որ 2026 թվականի փետրվարին օդը ավելի մաքուր էր, քան անցյալ տարի» am.sputniknews.ru-ում →

Ոչ թե ծառահատում, այլ ծառերի փոխարինում․ Բեգոյանը պատասխանում է քննադատներին (մեքենայական թարգմանություն)

«Կանաչապատում և շրջակա միջավայրի պահպանություն» համայնքային կազմակերպության տնօրեն Արմեն Բեգոյանը հայտարարել է, որ Պարոնյան և Պռոշյան փողոցներում ծառեր չեն հատում, այլ հիվանդ կնձիները փոխարինում են սոֆորաներով։ Նրա խոսքով՝ յուրաքանչյուր նոր տնկին արժե 91 500 դրամ, իսկ ծառատեսակների ընտրությունը հավանության են արժանացնում կազմակերպության խորհրդի գիտնականներն ու պրոֆեսորները։ Բեգոյանը նաև պնդում է, որ հատման ենթակա բոլոր ծառերը ստուգվում են ռեզիստոգրաֆով։

Ակտիվիստներն ու ավագանու ընդդիմադիր անդամ Քրիստինե Վարդանյանը վիճարկում են քաղաքային իշխանությունների գործողությունները և պնդում, որ հատվում են առողջ ու երիտասարդ ծառեր։ Վարդանյանը նաև կասկածում է, որ քաղաքապետարանի մասնագետները պատրաստված են վերջերս ձեռք բերված սարքով աշխատելու համար, և քննադատում է փողոցների համար դեկորատիվ ծառատեսակների ընտրությունը՝ պնդելով, որ օդի աղտոտվածության պայմաններում դրանք կարող են չկատարել սանիտարական գործառույթը։

Կարդալ ամբողջությամբ azatutyun.am-ում →

Օդը տեսանելի դարձնել՝ համայնքի արձագանքը Հայաստանի աղտոտման խնդրին (մեքենայական թարգմանություն)

Հոդվածը նկարագրում է ձմեռային օդի աղտոտումը Երևանում, երբ սմոգն ու ջերմային ինվերսիաները պահում են աղտոտիչ նյութերը հողի մակերևույթի մոտ, իսկ բնակիչները կանոնավորաբար արձանագրում են «առողջության համար վնասակար» ցուցանիշներ։ AirQuality.am նախագիծը, որը ստեղծվել է Անտոն Վլասովի կողմից, համախմբում է օդի որակի խեղաչված տվյալները՝ քաղաքային սենսորներից, կամավորական DIY-ցանցերից, մետեոկայաններից և անկախ մոնիթորինգային հարթակներից, դարձնելով դրանք մատչելի և հասկանալի։ Պլատֆորմը հրապարակում է ժամային թարմացումներ, ինչպես նաև բաց՝ «հում» ու մշակված տվյալների հավաքածուներ՝ փաստաթղթավորմամբ։ ArmAQI նախաձեռնությունն ու այլ կամավորական ցանցեր ընդլայնում են սենսորների ծածկույթը քաղաքի տարբեր թաղամասերում։ Նախագիծը կոչ է անում բնակիչներին տեղադրել սեփական սենսորներ, կիսվել տվյալներով և համագործակցել իշխանությունների հետ՝ փոշու նվազեցման, աղբի այրման դադարեցման և կանաչ տարածքների ընդլայնման քայլերի համար։

Կարդալ ամբողջությամբ airgradient.com-ում →

Քննարկում․ փոշի, ծուխ և ծառահատումներ․ ո՞վ է պատասխանատու Երևանի դժվարացած շնչառության համար (մեքենայական թարգմանություն)

Երևանում սրվում են շինարարական բումի, ծառահատումների, ավտոմեքենաների թվի աճի, փոշու և ծխի հետ կապված խնդիրները։ Քաղաքային իշխանությունների հասցեին քննադատությունն ուժեղացել է 2025 թվականին՝ այս խնդիրների և Նուբարաշենի աղբավայրում բռնկված հրդեհների ֆոնին։

Տարվա ընթացքում քաղաքում հատվել է գրեթե 1600 ծառ, իսկ ավտոմեքենաների թիվն աճել է 12 հազարով։ Տասը տարվա ընթացքում շինարարության թույլտվությունների թիվը եռապատկվել է՝ 1430-ից հասնելով 4236-ի։ Այս հարցերը քննարկել են «Էկոլուր» ՀԿ նախագահ Ինգա Զարաֆյանը, Երևանի ավագանու անդամ Քրիստինա Վարդանյանը և քաղաքապետարանի Բնության պահպանության վարչության պետի տեղակալ Գորիկ Ավետիսյանը։

Կարդալ ամբողջությամբ ecolur.org-ում →

Ավինյանը կոչ արեց կիսվել օդի որակի տվյալներով, որպեսզի «կիսագրագետ մտքերը ավելի հազվադեպ հնչեն» (մեքենայական թարգմանություն)

Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանն ասել է, որ քաղաքապետարանը պետք է պարբերաբար հասարակությանը ներկայացնի քաղաքի օդի որակի տվյալները։ Նրա խոսքով՝ հենց քաղաքապետարանն է հավաքում այդպիսի տեղեկատվության ամենամեծ ծավալը, այդ թվում՝ տեղադրված սենսորների շնորհիվ, և այդ տվյալները հնարավորություն են տալիս տեսնել սեզոնային փոփոխությունները (հատկապես՝ նոյեմբերից մարտ ընկած ժամանակահատվածում)։ Ավինյանը շեշտել է հասկանալու կարևորությունը, թե օդի որակի վատթարացման որ մասն է կապված մարդածին գործոնների հետ, որպեսզի քաղաքականությունը կառուցվի կուտակված տեղեկատվության հիման վրա։ Նա նշել է, որ օդի աղտոտվածության թեման պահանջում է մանրամասն ուսումնասիրություն, իսկ դրա շուրջ շատ են ոչ պրոֆեսիոնալ գնահատականները։ Փորձագետ Քրիստինա Վարդանյանը հայտարարել է, որ Երևանի օդի որակը վատթարանում է, իսկ ծառահատումը քաղաքին զրկում է աղտոտվածությունից բնական «ֆիլտրից»։

AirQuality.am-ի խմբագրության մեկնաբանությունը Քաղաքապետարանին շատ դուր չի գալիս ակտիվիստների և մեր նման կայքերի գործունեությունը, սակայն քննարկում չի ստացվում։ Մենք վերլուծում ենք տվյալները, և դրանք ցույց են տալիս այն, որ քաղաքապետարանը կամ նպատակային խուսափում է քաղաքականապես անհարմար թեմաներից, կամ էլ ամբողջովին ոչ կոմպետենտ է այս հարցում։

Կարդալ ամբողջությամբ newsarmenia.am-ում →

Երևանին շնչելու ոչինչ չկա: ինչպես «նոր ալիքի» այգիները կարող են դառնալ սմոգի և սթրեսի դեմ միջոց (մեքենայական թարգմանություն)

Երևանում սրվել է օդի աղտոտման խնդիրը, և որպես մեկը նպատակային լուծումների փաստարկների նշվում է «նոր ալիքի» այգիների զարգացումը՝ տեղական չորակայուն բույսերով բնականանման կանաչ տարածքներ։ Բնապահպան և ագրոնոմ Զոյա Դուտովան բացատրում է, որ այսպիսի այգիները կարող են դառնալ քաղաքի «թոքերը», պահպանել կենսաբազմազանությունը և տալ ավելի շատ ստվեր՝ նվազեցնելով ոռոգման և քիմիական նյութերի պահանջարկը։ Նրա խոսքով՝ օդի որակը կապված է նաև կանաչապատման քաղաքականության հետ․ քաղաքը ակտիվորեն կառուցապատվում է, նախկին սանիտարական նորմերը կորցրել են կյանքի ուժը, իսկ ԱՀԿ-ի կանաչային առաջարկությունները օրենսդրորեն ամրագրված չեն։ Մասսայական ծառահատումները և բլուրների վրա անտառների կորուստը (Հուշարձան/Հաղթանակի պուրակն ու Նորքը) զրկել են քաղաքը բնական պատնեշներից, իսկ պարզ ծառատունկը հաճախ անհնար է հողի էռոզիայի պատճառով։ Ներդրումային և մասնավոր նախագծերը, ինչպիսին է Goght Urban Valley-ը, ցույց են տալիս կանաչապատման մոտեցում` պահպանելով առկա տնկումները և ընտրելով տեսակները տեղական պայմաններին համապատասխան։ Միևնույն ժամանակ՝ առանց քաղաքաշինության մեջ համակարգային փոփոխությունների even նման այգիների լայն ներդրումը ամբողջովին չի լուծի սմոգի խնդիրը։

Կարդալ ամբողջությամբ newsarmenia.am-ում →

Ծառեր՝ գործարանների փոխարեն. երևանցիները առաջարկել են մայրաքաղաքում օդը մաքրելու միջոցներ (մեքենայական թարգմանություն)

Մոտ 1900 երևանցի մասնակցել է Telegram-ալիքի «Երևանիչ» հարցմանը՝ մայրաքաղաքում օդի աղտոտման խնդիրը մեղմելու վերաբերյալ. հարցումը նախաձեռնվեց՝ ի պատասխան քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանի հայտարարության, ըստ որի խնդիրը ամբողջովին լուծել հնարավոր չէ՝ քաղաքային իշխանության վերահսկողությունից դուրս գտնվող գործոնների պատճառով. Պատասխանողների համար ամենապահանջված միջոցը ծառերի զանգվածային տնկումն ու նոր պուրակների ստեղծումն էր, այնուհետև՝ շինարարական փոշու խիստ վերահսկողությունը. Մեկնաբանություններում բնակիչները ձմռանը օդի որակի վատթարացումը կապեցին աղբի, պլաստիկի և անվադողերի զանգվածային այրմանը և վառարանային ջեռուցման օգտագործմանը. Առաջարկների մեջ նշվում էին՝ աղբի այրման նկատմամբ տուգանքներ և վերահսկողություն, անցում գազային/էլեկտրական ջեռուցման, գազաֆիկացման ընդլայնում և ամռանը փոշու դեմ պայքարի համար կանաչապատում.

Կարդալ ամբողջությամբ newsarmenia.am-ում →

«Էկոլուր»-ի նոր տեսանյութը․ Նուբարաշեն՝ այրվող աղբավայր։ Ինչպե՞ս փրկել Երևանը (մեքենայական թարգմանություն)

«Էկոլուր»-ի նոր տեսանյութում ներկայացվում են Նուբարաշենի աղբավայրի խնդիրներն ու դրանց լուծման ուղիները։ Թափոնների կառավարման փորձագետ, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Յակոբյան բնապահպանական հետազոտությունների կենտրոնի դասախոս Հարություն Ալպետյանը ներկայացնում է մի քանի հնարավոր լուծում։

Տեսանյութը պատրաստել է «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ն՝ «Երևանի զարգացման նոր մարտահրավերներն ու դրանց հաղթահարման հնարավորությունները» ծրագրի շրջանակում։ Ծրագիրն իրականացվել է CEE Bankwatch միջազգային ցանցի հետ համագործակցությամբ։

Կարդալ ամբողջությամբ ecolur.org-ում →

Օդի աղտոտվածությունն ու խցանումները ԳԱԼՈՓ-ի հարցման մեջ անվանվել են Երևանի գլխավոր խնդիրները (մեքենայական թարգմանություն)

ԳԱԼՈՓ-ի հարցման մասնակիցների շուրջ 30%-ը օդի աղտոտվածությունն անվանել է Երևանի ամենակարևոր խնդիրը։ Այդ մասին հայտնել է GALLUP International Association-ի հայկական ներկայացուցչության ղեկավար Արամ Նավասարդյանը՝ ներկայացնելով հեռախոսային հետազոտության արդյունքները։

Քաղաքի հիմնական խնդիրների թվում հարցվածների 26,5%-ը նշել է տրանսպորտային խցանումները, 22,6%-ը՝ ճանապարհների վատ վիճակը, 16,3%-ը՝ աղբահանությունը, 15%-ը՝ հանրային տրանսպորտի վիճակը։ Հարցվածների ևս 82%-ը հայտարարել է, որ 2025 թվականին Երևանի խցանումները ավելացել են, 4,5%-ը հակառակն է կարծում, իսկ 11,6%-ը փոփոխություն չի նկատել։ Հարցումն անցկացվել է հունվարի 19–23-ը, դրան մասնակցել է 601 հարցված։

Կարդալ ամբողջությամբ newsarmenia.am-ում →

«Օդի աղտոտում, ճանապարհային խցանումներ և ոչ միայն. ինչի մասին են դժգոհել Երևանի բնակիչները հարցման ժամանակ?» am.sputniknews.ru-ում →

«Երևանի բնակիչները օդի վատ որակը անվանել են քաղաքի գլխավոր խնդիրը — հարցում Telegram-ալիքում «ЕреваныЧ»» newsarmenia.am-ում →

Մթնոլորտային օդը․ հիմնական խնդիրները (մեքենայական թարգմանություն)

2025 թվականին Հայաստանում մթնոլորտային օդի պահպանության ոլորտում արձանագրվել է 617 իրավախախտում՝ նախորդ տարվա 397-ի դիմաց։ Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի ղեկավար Հովհաննես Մարտիրոսյանը հայտնել է, որ տուգանքների ընդհանուր գումարը կազմել է 34,98 միլիոն դրամ, իսկ օդին հասցված վնասը գնահատվել է շուրջ 160 միլիոն դրամ։

Երևանում հայտնաբերվել է 217 խախտում, այդ թվում՝ 99-ը շինարարության ոլորտում, իսկ 39-ը՝ այրման դեպքեր։ Հանրապետությունում արձանագրվել է խոզանի, տերևների, թափոնների և մալուխների այրման 226 դեպք։ Տեսչական մարմինը մայրաքաղաքում PM 2.5-ի և PM 10-ի 225 չափում է իրականացրել. հինգ դեպքում նորման գերազանցվել է ավելի քան հինգ անգամ, իսկ 25 դեպքում՝ մինչև հինգ անգամ։ 2025 թվականին գերատեսչությունը նաև օդի պահպանության ոլորտում գործունեությունը կասեցնելու 15 որոշում է ընդունել, որոնցից վեցը վերացվել են խախտումները շտկելուց հետո։

Մարտիրոսյանը հայտարարել է, որ գերատեսչության վերահսկողության արդյունքներով՝ երկրում աղտոտվածության բարձր մակարդակ չկա, և նշել է տարբեր հարթակներում օգտագործվող սարքերի ճշգրտության հնարավոր շեղումների մասին։ Ավելի ստույգ տվյալներ ստանալու նպատակով Երևանում Ճապոնիայի կառավարության աջակցությամբ տեղադրվում է երկու անշարժ կայան, որոնց արժեքը շուրջ 300 միլիոն դրամ է։ Մայրաքաղաքում օդի որակի վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող գործոնների թվում գերատեսչության ղեկավարը նշել է ինվերսիաները, կանաչ տարածքների պակասը և շինարարությունը։ Շինարարության ոլորտում փոշին նվազեցնելու համար ներդրվել են պահանջներ, որոնք ներառվելու են բնապահպանական չափորոշիչներում։

Կարդալ ամբողջությամբ ecolur.org-ում →

Վեց ավտոմատ կայաններ՝ Հայաստանում խստացնում են օդի որակի վերահսկողությունը (մեքենայական թարգմանություն)

Հայաստանում հաստատվել է 2025–2030 թվականների համար օդային մթնոլորտի պահպանության համապարփակ ծրագիրը: Այն предусматривает օդի որակի մոնիթորինգի արդիականացում և շինարարության ու հանքարդյունահանման ոլորտներում փոշեպաշտպանող սարքավորումների կիրառման պարտադիր պահանջների ներդրում: Երևանում արդեն տեղադրված են երկու ավտոմատ մոնիթորինգային կայան, և սպասվում են առաջին տվյալները: Ճապոնիայի կառավարության հետ ստորագրված դրամաշնորհային համաձայնագրով նախատեսվում է տեղադրել ևս երեք կայան, իսկ մեկը գնել պետական բյուջեի միջոցներով՝ մայրաքաղաքում դրանց թիվը հասցնելու համար մինչև վեց: Սա պետք է ապահովի ամբողջ քաղաքում օդի որակի լիարժեք մոնիթորինգ՝ միջազգային չափանիշներին համապատասխան: Պաշտոնապես օդի որակի ցուցանիշները հրապարակելու և հանրությանը տեղեկատվություն տրամադրելու լիազորությունն ունի շրջակա միջավայրի նախարարության Արմգիդրոմետ ծառայությունը.

Կարդալ ամբողջությամբ news.am-ում →

Ավինյան. Երևանում օդի աղտոտման խնդիրը լիովին լուծել հնարավոր չէ (մեքենայական թարգմանություն)

Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը հայտարարել է, որ մայրաքաղաքում օդի աղտոտման խնդիրը ամբողջությամբ լուծել անհնար է քաղաքային իշխանություններից անկախ գործոնների պատճառով։ Նրա խոսքով՝ տարվա ցուրտ շրջանում ինվերսիոն մթնոլորտային շերտի («մթնոլորտային կտուր») իջեցման հետևանքով փոշու և աղտոտող նյութերի կոնցենտրացիաները հանկարծակի բարձրանում են։ Օդի որակի վրա մեծ ազդեցություն ունեն նաև հարևան երկրներից եկող արտանետումները, և, ըստ քաղաքապետի գնահատման, արտաքին արտանետումները գերազանցում են ներպետականներին։ Ավինյանը նշել է, որ սահմանափակող միջոցներով հնարավոր է միայն մասամբ մեղմել օդի որակի վատթարացումը։ Մասնագետ Քրիստինա Վարդանյանը կարծում է, որ Երևանում օդի որակը շարունակում է վատթարանալ, և առավել խոցելի են, առաջին հերթին, երեխաները, տարեցները և քրոնիկական հիվանդություններ ունեցող մարդիկ, իսկ ծառերի պաշտպանիչ դերակատարությունը նվազել է կանաչ տարածքների հատման (փայտհատության) պատճառով։

Կարդալ ամբողջությամբ newsarmenia.am-ում →

«Ավինյան՝ Երևանի օդի որակի խնդիրը տասնամյակներ շարունակ գոյություն է ունեցել, պարզապես ոչ ոք դրա մասին չէր ասում» news.am-ում →